Backflushen – Blindfilteren
Backflushen is het blindfilteren van een espressomachine via het gebruik van een blindfilter.

Blindfilter
Een blindfilter is een filterbakje zonder gaatjes en daardoor geen water kan doorlaten. Je kunt het blindfilter in de filterdrager klikken, nadat je het gewone filterbakje eruit verwijderd hebt. Een blindfilter gebruik je voor het reinigen van de zetgroep. Doordat het water niet door kan stromen.h, blijft het hete water in de zetgroep, waardoor een reinigende werking optreedt. Bij het blindfilteren gebruik je een speciaal reinigingsmiddel, wat bij gebruik gaat schuimen en koffievetten in de zetgroep losweekt, waarna het via de backflush uit de zetgroep kan worden gespoeld. Blindfilteren wordt ook wel backflushen genoemd. Blindfilteren kan niet bij alle machines. Over het algemeen geldt dat je E61 machines blindfiltert (machines uitgerust met een driewegs-ventiel). Het is verstandig om hierover de handleiding van de machine te raadplegen.

Cafetière
Een cafetière bestaat uit een kan, een zuiger met een zeef en een deksel. Door in de kan koffie te doen en deze te mengen met heet water, kan de koffie trekken. Door vervolgens na ongeveer 4 minuten trekken de zuiger met zeef naar beneden te drukken – niet te snel en met de schenkopening onafgedicht – wordt de gemalen koffie naar beneden gedrukt en is de koffie klaar om te serveren.

Cafetière maling
Maling ideaal voor de cafetière, die het moet hebben van grove koffie. Door per kopje ongeveer 8 gram grof gemalen koffie in de cafetière te doen, heet water op te schenken, deze door te roeren en vervolgens 4 minuten te laten staan, maak je de ideale cafetière koffie. Langer de koffie laten trekken, maakt de koffie bitter en niet lekker. Datzelfde geldt voor het gebruik van fijner gemalen koffie. Deze zetmethode haalt veel cafeïne uit de gemalen koffie, waardoor deze koffie zeer opwekkend werkt.

Cappuccino
Cappuccino is een Italiaanse koffiedrank gemaakt met een espresso, warme melk en gestoomd melkschuim. De verhouding is van ieder een gelijk deel (een derde). Een cappuccino wordt traditioneel geserveerd in een porseleinen kopje met een inhoud van ongeveer 100 ml. In Nederland is het gewoonte wat chocoladepoeder op het melkschuim te strooien, wat normaal gesproken niet hoort en erg van invloed is op de smaak.

Conische maalschijven
Conische maalschijven malen de bonen hoe dieper ze komen, steeds fijner. De afstand tussen boon en maalsel wordt steeds kleiner waardoor de maling steeds fijner wordt gemalen.

Crema

Crema is het schuimige beige tot hazelnootkleurige laagje boven op een espresso. Het bestaat uit zeer fijne belletjes gas die zijn vrijgekomen bij het maken van de espresso. Crema heeft een belangrijke functie bij espresso. Allereerst geeft het bij het drinken een wat romig mondgevoel. Belangrijk is ook dat de cremalaag werkt als afdeklaag voor vluchtige smaakstoffen in de espresso die pas in de neus- mondholte vrijkomen bij het drinken hiervan. Om deze reden is een espresso met een goede cremalaag rijker van smaak dan bijvoorbeeld filterkoffie. Een goede cremalaag is tenminste 10% van de hoogte van een espresso en blijft tenminste 1 minuut op de espresso zonder te breken.

Dubbelkopsfilter

Filterbakje of schaaltje voor 12 tot 18 gram koffie, voor het maken van 2 espresso of koffies. Door het bakje regelmatig schoon te maken, blijft de koffie goed doorlopen. Verstopte gaatjes in het filterbakje die je niet meer met een borstel onder de kraan kunt reinigen, kun je in een vlam van het gasfornuis houden, waardoor je de gaatjes weer schoon brandt. Dit kan wel tot verkleuring van het filterschaaltje leiden.

E-61 groep
De E61 groep verwijst naar de zetgroep die in 1961 door Faema werd geïntroduceerd en sinds die tijd als standaard geldt voor de hedendaagse espressotechniek. Uniek aan deze zetgroep is dat deze op een voortreffelijke wijze de watertemperatuur weet te beheersen voor het maken van de espresso. Door deze uitstekende temperatuurbeheersing, worden tijdens het zetproces alle smaakstoffen voor een perfecte espresso uit de koffie gehaald, wat leidt tot optimale smaak. Belangrijk voor de goede temperatuurbeheersing is ook het gebruikte metaal van de zetgroep, maar ook de omvang ervan. De ruim 4 kg zware zetgroep zorgt er mede voor dat eenmaal goed warm, de temperatuur bij het zetten niet kan fluctueren. Bijzonder aan de E61 zetgroep is ook dat de zetgroep zelf puur mechanisch werkt, er zijn dus geen elektrische onderdelen aanwezig. Hierdoor is de zetgroep, bij normaal onderhoud, nagenoeg onverslijtbaar.

Enkelkops filter
Bakje voor 6 tot 9 gram gemalen koffie, goed voor een espresso of koffie. Deze bakjes zitten vastgeklikt in de filterdrager van je espressomachine. Het is goed deze filterbakjes regelmatig er uit te wippen en schoon te maken. Hiermee voorkom je dat de gaatjes van het bakje verstopt raken met koffievetten, waardoor de koffie niet goed meer kan doorlopen.

ESE pad
Een ESE-pad is een koffiepad speciaal voor het maken van espresso. De pads lijken qua uiterlijk wat op de senseopads die we kennen, maar de ESE pad is kleiner (doorsnede 44 mm tegen 66 mm voor de senseo), en ze zijn harder. (Om die reden worden ze ook wel eens hard-pads genoemd tegenover softpads voor senseo pads.) Ze zijn zo hard, omdat de koffie voor het maken van de espresso de juiste compactheid (tamping) moet hebben om een goede espresso te kunnen maken. De ESE pads kennen meestal een inhoud van 7 gram. De maling van de koffie in de pads is fijn (espressomaling). ESE-pads zijn vaak van hoogstaande kwaliteit koffie, waardoor ze veelal ook duurder zijn dan bijvoorbeeld gewone koffiepads. E.S.E. staat voor Easy Servings Espresso, een benaming die gekoppeld is aan een algemeen aanvaarde norm en vormgeving voor dit soort pads, zodat ESE pads van verschillende fabrikanten onderling uitwisselbaar zijn. Opvallend is dat ondanks de ESE-norm er niet een echte vaste naam voor de ESE-pad is. Ze worden dan ook wel espressopads, pods, cialde, servings, sachets en hardpads genoemd. ESE pads is in Nederland inmiddels het meest ingeburgerd.

Espresso
Espresso is een geconcentreerde koffiedrank waarbij heet water van ongeveer 92 graden onder hoge druk door 7 tot 9 gram fijngemalen, samengedrukte koffie wordt geperst. Na ongeveer 25 tot 30 seconden moet dat ongeveer een koffievolume van 30 ml opleveren, waarbij op de koffie een hazelnootkleurige cremalaag is ontstaan die er toe bijdraagt dat de vluchtige smaakstoffen uit de koffie, in de drank bewaard blijven.

Espressomaling
Maling van de koffie boon die ideaal wordt geacht voor het maken van een espresso. De juiste maalgraad wordt bepaald door de doorlooptijd (ongeveer 25 seconden) bij het zetten van de espresso, waarbij uiteraard mede gelet wordt op de smaak van de espresso, de dikte (minimaal 10% van de hoogte van de drank)en kleur van de cremalaag (hazelnootkleurig). Bij het zetten gebruikt men ongeveer 7 tot 9 gram koffie en een waterdruk van ongeveer 9 bar. Espresso wordt geserveerd in een klein porseleinen kopje, dat vooraf wordt voorverwarmd om de temperatuur van de gezette espresso zo goed mogelijk te houden. Een koud kopje leidt immers al snel tot een lauwe espresso. Zonde!

Filtermaling
Maling van koffiebonen die ideaal is voor gewone koffiezetapparaten die werken met het koffiefilter systeem dat in 1908 is uitgevonden door mevrouw Melitta. Deze maling is zodanig dat 4 kopjes in ongeveer 6 minuten gereed zijn. Deze maling is gemiddeld qua grofheid. Doordat heet water bij deze zetmethode langer in cantact is met de gemalen koffie en (snelfilter)koffie uit de supermarkt vaak robustabonen bevat, bevat filterkoffie beduidend meer cafeïne dan espressokoffie.

Irish Coffee

Koffie kun je in combinatie met allerlei andere dranken en toevoegingen drinken. Een van de meest bekende dranken is in dat geval de Irish Coffee. Deze koffievariant wordt gemaakt door een whiskeymaat Ierse whiskey in een glas van ongeveer 3 dl te doen, deze aan te vullen met ongeveer 100 ml koffie en dit af te toppen met verse slagroom. Door de gelaagdheid van whiskey – koffie – room ontstaat bij het steeds verder opdrinken telkens een nieuw samenspel van smaaknuances bij elke slok die je neemt. Een Irish Coffee mag dus eigenlijk niet geroerd worden. Ook voor mensen die geen alcohol drinken is er tegenwoordig via uitstekende siroop een mogelijkheid een Irish Coffee te drinken. Het extra effect van de alcohol is dan natuurlijk niet aanwezig.

Halfautomaat
Een halfautomaat is een espressomachine waar je zelf een aantal belangrijke handelingen moet doen om een espresso te maken. Bij halfautomaten moet je veelal zelf koffie in een filterdrager doen, deze in de machine aanbrengen en dan de machine inschakelen voor het maken van de koffie. Zodra je het gewenste volume hebt, dien je de machine weer uit te schakelen, de filterdrager uit de machine te halen en de koffie af te slaan in een uitklopbak. Halfautomaten worden ook wel eens pistonmachines genoemd. Deze naam is min of meer gangbaar geworden, hoewel dit eigenlijk onjuist is, daar in de apparaten geen zuiger (“piston”) zit.

Koffie
Koffie is een drank die wordt gemaakt van geroosterde koffiebonen, de eigenlijke zaden van de koffieplant. Omdat koffie cafeïne bezit, heeft de drank een opwekkend effect op de mens. Vandaag de dag is koffie een van de meest gedronken dranken ter wereld.

Koffiebonen
Koffiebonen zijn de zaden van de koffieplant. De vruchten van deze plant, koffiebessen, hebben meestal 2 bonen, van welke de platte kanten tegen elkaar aanliggen. Koffiebonen bestaan voor het grootste gedeelte uit endosperm, die 0,8 tot 2,5 % cafeïne bevat. Het bezit van cafeïne en de opwekkende werking die dat heeft, is een van de belangrijkste redenen waarom de koffieplant wordt verbouwd. Omdat koffie een van de meest populaire dranken ter wereld is, is de handel in koffie zeer groot en is het voor veel landen een zeer belangrijk exportproduct.

Koffie branden
Koffie branden is een proces waarbij de groene koffiebonen door verhitting tot een temperatuur tussen de 200 en 240 graden, worden geroosterd. Door dit roosterproces, zetten de koffiebonen uit (zo’n 60%) en krijgen ze kun smaak. Tijdens het branden treedt een chemische reactie op, waarbij de groene koffiebonen gassen verliest, zich in de boon gassen vormen, de oplosbare olieën in de koffieboonvrijkomen, aroma’s aan de koffie worden toegevoegd en een zekere caramellisatie optreedt. De kleur van de boon verandert tijdens het branden van groen-geel naar licht- tot zeer donkerbruin. De tijd en de temperatuur van het branden bepalen uiteindelijk de kleur, waarbij geldt dat donker gebrande koffiebonen over het algemeen bitterder en sterker zijn dan lichtgebrande bonen. Laatstgenoemde bonen zijn over het algemeen wat zuurder in smaak. Het brandproces zelf duurt ideaal gezien tussen de 10 en 15 minuten.

Latte art
Latte art is het kunstzinnig schenken van figuurtjes in koffie, die meestal als een cappuccino wordt geserveerd. Beginners schenken veelal een appeltje of een hartje, meer gevorderden een rosetta en de echte kenners een veelheid van figuurtjes (bloemen, spookjes, olifantjes). Het schenken wordt vaak gecombineerd met tekenen met een metalen pen, of het mengen van koffie en melk in bepaalde figuren door trekken van een metalen pen of stift. Ook kan door het schenken en bewerken van sauzen op het melkschuim latte art worden gemaakt. Er bestaan trouwens ook leuke sjablonen voor degenen die latte art maar niet onder de knie krijgen, niet echt natuurlijk, maar wel mooi!

Melk opschuimen
Het opschuimen van melk is nodig voor het maken cappuccino of een latte macchiato of een espresso macchiato. Het schuimen van melk vraag om enige oefening, waarbij het gaat om hete stoom op het oppervlak van de melk te laten “surfen”. Hierdoor zetten de eiwitten in de melk zich om tot melkschuim. De melkeiwitten zetten het beste uit bij een temperatuursinterval van 0 tot 40 graden C. Daarom is het gewenst bij het opschuimen zo koud mogelijke melk te gebruiken. Bij het opschuimen lossen de melksuikers in de melk verder op, waardoor de melk zoeter wordt. Belangrijk is de melk niet te heet te stomen, ideaal is 70 tot 75 graden. Boven deze temperatuur vervlakt de smaak van de melk. Een melkthermometer kan daarom uitkomst bieden. Voor het opschuimen van melk met stoom gebruikt men bij voorkeur taps toelopende melkkannen met een mooie schenktuit. Deze zijn in verschillende maten verkrijgbaar. Omdat je de gelegenheid moet hebben om van melk schuim te maken is het goed een wat grotere melkkan te kiezen, dan wat je strikt zo nodig hebben voor de gebruikte hoeveelheid melk in de cappuccino. Geadviseerd wordt voor 1 of 2 cappuccino een kan van ten minste 0,6 liter te nemen. Vul deze tot vlak onder de tuit en stomen maar! Behalve met de hand kan melk ook geschuimd worden met speciale melkopschuimers, die bijvoorbeeld op het vuur of in de magnetron gezet kunnen worden. Deze zijn handig als u niet de gelegenheid heeft om melk te stomen. Let er wel op dat ook nu de melk niet heter dan 70 graden wordt.

Melk voor cappuccino
Voor het opschuimen van melk voor cappuccino, kun je verschillende soorten melk gebruiken. Over het algemeen geldt hoe minder vet melk bezit, hoe beter de melk schuimt. Vet in melk is echter nodig om het melkschuim niet in te laten zakken en de melk zijn romige smaak te geven. Daarom wordt voor cappuccino vaak volle, verse melk gebruikt. Wat moeilijker op te schuimen, maar wel veel lekkerder! Naar eigen voorkeur kan natuurlijk ook halfvolle melk of lang houdbare melk worden gekozen. Lang houdbare melk is vaak wat zoeter van smaak.

Mokamaling
Maling ideaal voor de moka, ookwel het bekende Italiaanse koffiepotje of pruttelpotje genoemd. De mokamaling is grover dan espressomaling, maar fijner dan gewone filtermaling. O ja, zodra de koffie begint te stromen in de moka, deze van het gas afhalen (anders verbrandt de koffie).

Oploskoffie
Oploskoffie is wellicht een van de meest gedronken koffiesoorten ter wereld. Deze koffie is uitgevonden in de Verenigde Staten door de van oorsprong uit België afkomstige koffiehandelaar George Washington. De koffie werd vooral populair toen zijn hele jaarpoductie in 1918 door het Amerikaanse leger werd geclaimd om ook “de jongens” ook in het verre Europa van goede koffie te voorzien. Alleen door het toevoegen van heet water, konden soldaten al snel een opkikker maken en genieten van een kop koffie, die qua smaak beter was dan de slecht verpakte gemalen koffie die al oud was voordat het in Europa aankwam. Tegenwoordig heeft oploskoffie in landen als Turkije en Mexico de traditionele wijze van koffiedrinken verdrongen. In Nederland is oploskoffie veel gebruikt als automaten koffie voor op het werk.

Pistonmachine
Espressoapparaat dat niet met een elektrische pompdruk, maar met een mechanische zuiger het koffiewater door de koffie heendrukt. Deze apparaten werden veel gebruikt voordat de moderne espressomachines met pomp en moderne zetgroep werden uitgevonden. Het zijn de tot de verbeelding sprekende machines in de vroegere Italiaanse cafe’s waar de barista aan een grote hendel trekt om de zuiger in beweging te zetten, de druk op te bouwen en deze langzaam op te laten komen, om het hete water met de juiste snelheid en druk door de koffie te laten lopen. Tegenwoordig worden de halfautomatische espressoapparaten waar de koffie met de hand moet worden gevuld in een filterdrager ook pistonmachines genoemd, waarbij de filterdrager ookwel “piston” wordt genoemd. Op de keper gezien niet juist, maar inmiddels wel ingegroeid in het spraakgebruik.

Platte maalschijven
Platte maalschijven zijn schijven die nagenoeg vlak zijn, naar van binnen naar buiten iets dikker worden. De maalgraad bij deze schijven wordt bepaald door de afstand van de buitenste randen van de bovenste en onderste schijf. In de koffiemolens zit de onderste schijf vast, de bovenste schijf draait rond. In het gedeelte waar de schijven de meeste tussenruimte hebben (het meest centrale gedeelte) worden de bonen kapot gemalen, hoe verder het maalsel naar de buitenzijde wordt gedreven, hoe fijner de maling wordt.

Ristretto
Een ristretto is een zeer geconcentreerde espresso. Deze espresso soort wordt geserveerd in een gewoon espressokopje, maar kent slechts een volume van 20 ml, bij de zelfde hoeveelheid koffie. Daarmee wordt een ristretto zeer intens van smaak, alsof je bijna het pure elixer drinkt. Uiteraard direct opdrinken, want een ristretto wacht niet op jou, maar jij wacht op de ristretto!

ShotglasEen shotglas is een maatglaasje wat wordt gebruikt bij het bepalen van het volume van een espresso in verhouding tot de doorlooptijd. Op het glaasje staan voor verschillende ideale volumes aangegeven, die afgelezen kunnen worden in relatie tot de doorlooptijd.

Tamper
Een tamper (koffiestamper) is een instrument waarmee bij de bereiding van espresso gemalen koffie in de filterdrager wordt aangedrukt tot een compacte koffiekoek. De gewenste druk waarmee dit moet gebeuren is ongeveer 20 kg. Tampers hebben, afhankelijk van de doorsnede van de filterdrager van de verschillende machines, verschillende doorsneden. De meeste machines kennen een doorsnede van 58 mm. De tampervoet kan vlak, met een lichte bolling (Europees convex) of met een grotere bolling zijn (Amerikaans convex) zijn. De meest gebruikte tampers kennen een lichte bolling.

Tampingstand (standaard)
Een tampingstand is een hulpmiddel voor het aandrukken van koffie in de filterdrager. Met name voor de filterdrager met een enkele uitloop (voor 1 kopje koffie) is het een handig instrument. Doordat je de uitloop in een uitsparing hangt, komt de onderkant van de filterdrager vlak op de houder te liggen, waardoor je hard de koffie kunt aandrukken, zonder dat je de balans verliest. Voordeel is ook dat het aandrukken (tampen) van de koffie op de stand gebeurt en niet op het aanrecht of een andere ondergrond die kan beschadigen.

Volautomaat
Een volautomaat is een koffiemachine waarmee je met een druk op de knop volautomatisch een koffie of een espresso kunt zetten. Je hoeft zelf geen koffiepoeder te malen of te pakken, deze in het apparaat te doen en de machine aan te zetten en als je kopje voldoende vol is, zelf uit te zetten. Een volautomaat doet dit automatisch, maar moet hiervoor wel vaak op de juiste wijze worden ingesteld. Eenvoudige volautomaten kunnen bij een druk op de knop een of twee koffie zetten en hebben een stoompijpje waarmee je met de hand melk kunt opschuimen. De duurste volautomaten kunnen volautomatisch tegelijkertijd 2 koffiespecialiteiten als cappuccino en latte macchiato maken, waarbij je behalve het neerzetten van je kopje (s) verder niets meer hoeft te doen na een druk op de knop (dubbele one-touch-cappuccino en latte functie). Tussen deze uitersten zitten nog vele varianten. Volautomaten werken standaard op koffiebonen, maar bieden ook de mogelijkheid losse koffie te gebruiken mocht er behoefte zijn om een andere koffie dan bonen te gebruiken.