Misschien bent u, net als vele bezoekers van onze site, op zoek naar de beste manier voor u om thuis een goede espresso of cappuccino te kunnen maken. Belangrijk is daarom om te weten dat u met alle machines op onze site espresso, cappuccino, lattes kunnen maken van die kwaliteit kunt maken zoals u die vandaag de dag in een restaurant kunt bestellen. Hoe het ook zij, als u thuis een espresso, café au lait (latte), een cappuccino of een ristretto wilt drinken, dan heeft u een espresso apparaat nodig om dit voor u te bereiden, espresso is immers de basis voor al deze dranken.

In deze adviesgids zullen we vier basistypen espressomachines verkennen. Doel van deze gids is u te helpen in de keuze van de machine die het beste bij u past. Als u bijvoorbeeld houdt van ‘de wetenschap achter het maken van een espresso’ en u houdt van ‘de kunst van espressobereiding’ dan is wellicht een handmatige of een semi-automaat voor u de geschikte machine. Als u van een goede espresso houdt, maar u heeft niets met de ‘rituelen’ achter het maken van een espresso, dan is wellicht een automaat met espresso pads of een volautomaat waarbij het meeste werk voor u wordt gedaan, voor u interessant.

Geschiedenis van de espressomachine

Voor een goed begrip van deze vier verschillende machine soorten, is het goed om eerste stil te staan bij de geschiedenis van de espressomachine.

De espressomachine die wij vandaag de dag kennen, stamt uit 1946, toen Gaggia de Gaggia Crema Caffe Machine introduceerde. Deze machine was als eerste in staat om continu water onder hoge druk te produceren (7 bar of meer), deze te leiden door een gemalen hoeveelheid koffie, was gemakkelijk in gebruik en goedkoop genoeg voor dagelijks commercieel gebruik.

Espresso als begrip voor een drank stamt uit ongeveer 1901 toen Luigi Bezzera patent vroeg op ‘s-werelds eerste espressomachine. Het was een grote, door stoom bediend apparaat met een tweehoofdige groep , genaamd Tipo Gigante. Later kocht Desidero Pavoni Bezzera’s patent en na enige belangrijke aanpassingen, kwam de Pavoni Ideale op de markt. De start van de Italiaanse espressocultuur was geboren.

Het maken van espresso is zo eenvoudig als je het zelf maken wilt. Er zijn mensen over de hele wereld die voortdurend op zoek zijn hoe ze de perfecte espresso kunnen maken. Voor veel mensen is het maken van een espresso dan ook een kunst geworden, waarbij sommigen er zelfs een vorm van wetenschap er van maken.

Espresso is een zetmethode die veel van zijn product, de koffieboon, vraagt. Zo moet de koffieboon allereerst vermalen zijn tot een zeer fijn poeder. Daarna moet je er zeer heet water door heen laten lopen onder een enorm hoge druk, waarbij voor een perfect resultaat dit alles niet langer mag duren dan 30 seconden. De techniek maakt dit alles mogelijk, maar de aandacht voor variabele factoren die de kwaliteit van een espresso bepalen, bepaalt uiteindelijk of een espresso perfect wordt.

Met het voorgaande heeft u belangrijke eerste informatie gekregen waaruit u kon afleiden dat er bij het maken van een espresso meer komt kijken dan u misschien op het eerste oog had gedacht. Maar de keuze van de juiste koffiebonen met een juiste maalgraad is alleen maar één kant van het verhaal. Hieronder bekijken we meer in detail kijken wat nodig is voor het maken van een goede espresso, ten minste wat betreft de vereisten die te stellen zijn aan een machine.

Simpel gezegd, een espressomachine moet de volgende dingen kunnen:

• Water leveren tussen van een temperatuur tussen de 87 en 92 graden Celsius. Deze watertemperatuur wordt geleverd door een boiler of een thermoblock.
• Een rotatie of vibratiepomp gebruiken, of gebruik maken van een veer of “hevel”systeem waarmee water onder druk van ongeveer 9 bar kan worden geproduceerd.
• Dit water kunnen kanaliseren naar een zetgroep (deze is meestal gemaakt uit twee delen (een groepshoofd en een filterhouder (waar de gemalen koffie in zit, meestal van staal, maar soms van aluminium).
• Dit alles mechanisch of handmatig in bedrijf zetten.

Dat is zo ongeveer in een notendop wat een espressomachine doet. Het resultaat van het bovenstaande lijstje is een machine die over het algemeen een dubbele espresso lever in minder dan 30 seconden. Als je daarbij in aanmerking neemt, dat de meeste filterkoffiemachines ongeveer 8 tot 10 minuten nodig hebben, dan is espresso behoorlijk snel. Hier ligt dan ook de basis voor zijn naam. Hieronder beschrijven we de belangrijkste types espressomachines:

Handmatige of “Piston” espressomachine

Zoals we eerder beschreven wat de Pavoni het eerste bedrijf dat espressomachines in grotere hoeveelheden produceerde. In 1905 kocht Pavoni het patent van Luigi Bezzera. Bezzera had de machine ontwikkeld met het doel de tijd die zijn werknemers kwijt waren met koffiedrinken in de koffiepauze, te verminderen. Als eigenaar van een productiebedrijf, had Bezzera de behoefte om de productiecapaciteit van zijn medewerkers te verhogen. Hij dacht dat een snellere koffiemachine de sleutel zou zijn. Zijn uitvinding leverde een koffiezetmachine op die gebruik maakte van zowel water als stoom, wat, om een kop koffie te zetten, onder hoge druk door de koffie werd geleid. Vanwege de snelle zetmethode werd gedoopt als espressomachine (espresso laat zich uit het Italiaans als snel vertalen)

Er was echter ook een negatieve kant aan Luigi’s machine. De stoom en heet water combinatie leverde dan wel een snellere zetmethode, maar de kwaliteit van de koffie liet te wensen over…De koffie was nogal bitter. Dit werd in belangrijke mate veroorzaakt door de stoom en de erg hoge temperaturen waarmee de koffie in aanraking kwam (en aanbrandde).

Met enkele wijzigingen in het ontwerp, wist Pavoni de handmatige of Piston Espresso Machine te perfectioneren. Vastgesteld werd dat espresso het beste gezet kon worden onder een bepaalde druk en tijd. De experimenten van Pavoni heeft tot de breed geaccepteerde regel geleid dat espresso gezet wordt onder een druk van 8-9 bar bij een temperatuur van 90 graden C.

Hoe werkt nu een hevel bediende espresso machine?

De machine bestaat uit een grote boiler, die veelal onderdeel is van de ‘body’ van de machine. Al het water in de machine zit in een boiler. Het water wordt verwarmd voor het maken van een espresso of voor het opschuimen van melk. Wanneer het water in de boiler de juiste temperatuur heeft om een espresso te maken, dan heft degene die het apparaat bedient, simpelweg de hevel, die een piston omhoog brengt in de zetgroep. Vervolgens stroomt water uit de boiler in de groep en sijpelt door het koffiemaalsel in de filterhouder. De koffie begint dan te druppelen uit het filter in de kopjes. Zodra dit gebeurt, wordt de hevel naar beneden gedrukt, wordt het zetproces afgerond en kun je opnieuw een espresso zetten.

Met een pistonhevel espressomachine fungeer je zelf als pomp, waarbij jezelf de benodigde druk levert door de hevel naar beneden te drukken en daarmee het hete water door de fijngemalen koffie te leiden met een druk van 8 of meer BAR.

Deze machines vragen heel wat oefening om het zetproces goed te doorgronden, maar degenen die hiervoor de tijd nemen, worden rijkelijk beloond, al was het maar dat met een dergelijk machine zij echte espressokenners worden die letterlijk de meest heerlijke espresso uit hun machines weten de halen!

Dit soort machines zijn daarom met name geschikt voor de ‘diehard’ espressoliefhebbers. Maar als je gek bent op cappuccino, lattes of mochas, zijn deze machines ideaal : met hun grote boilers geven ze meer dan genoeg stoom voor perfect opgeschuimde en gestoomde melk.

Vandaag de dag vindt je hevelmachines ook wel in een commerciële omgeving. En hiervoor geldt een belangrijke reden: als deze bediend wordt door iemand die weet wat ie doet, dan levert de hevelmachine een espresso die meer dan goed is. Beter is haast niet te maken. En om die reden is de Pavoni machine in beeld als het gaat om een perfecte espresso thuis of op kantoor.

In belangrijke mate echter zijn de hevelmachines ingehaald door de moderne technologie, waarmee met veel minder moeite een goede espresso is te maken. Machines aangedreven met een elektrische pomp, met hoogstaande computergestuurde technieken voor temperatuur- en drukcontrole, zijn de toekomst zo lijkt het. Maar het zal echter altijd moeilijk blijven om het oude en vertrouwde charme en de betrouwbaarheid van de hevelmachine te evenaren. La Pavoni en Elektra blijven daarom deze machines nog wel jaren blijven bouwen, zo schatten wij in.

De espresso machine van vandaag de dag

In dit onderdeel gaan we in op de espressomachines die vandaag de dag te koop zijn. Zij zijn uitgerust met een elektrische pomp en hebben vaak een apart waterreservoir waar het water in bewaard wordt voordat het in de boiler wordt opgewarmd. Bovendien zijn zij vaak uitgerust met speciale onderdelen voor temperatuur en druk controle. Om kort te gaan, deze machines maken het bereiden van een espresso in vergelijking tot de hevelmachines een stuk eenvoudiger en gelijkmatiger. Daarbij kunne zij ook nog stoom produceren voor het opschuimen van melk voor cappuccino, lattes en mochas.

Semi Automatische Espresso Machine

De principes waarvan gebruik wordt gemaakt bij het maken van een espresso met een moderne machine, komen overeen met die van de hevelmachine. De machines gebruiken heet water met een temperatuur van 90 graden, wat, onder druk van 8 of 9 bar door gemalen koffie in de filterhouder wordt geleid. Maar ondanks dit, wijken de machines van vandaag de dag op een aantal belangrijke onderdelen af. Zo regelt de machine automatisch de ideale watertemperatuur voor het zetten en het stomen. Het zet ook met een druk op de knop de pomp in werking. Het gaat echter om een ‘semi’ automaat omdat je zelf nog een redelijk aantal knoppen, schakelaars of onderdelen moet bedienen om de machine van functie te laten wijzigen. Een semi automatische espressomachine is uitgerust met een waterreservoir, een elektrische pomp, een boiler of thermoblock en een filterhouder. Je moet zelf het zetten bedienen door zelf de knoppen aan en uit te zetten.

Hoe werkt een semi-automatische espressomachine?

Een semi-automatische espressomachine heeft een aan- en uitknop waarmee je de machine kan in of uitschakelen. Als de machine aan wordt gezet, start deze onmiddellijk met het opwarmen van het water tot de ideale zettemperatuur voor een espresso. Wanneer de machine op temperatuur is, zal een lampje aangeven dat deze temperatuur is bereikt en de machine klaar is voor het maken van een espresso of voor wateruitgifte uit het stoompijpje voor thee of andere dranken. Alle espressomachines uitgerust met een elektrische pomp, zijn instaat heet water via het stoompijpje te leveren, simpelweg door ofwel de stoomknop open te draaien, dan wel door op de hiervoor bedoelde knop te drukken. Uitzondering vormt de espressomachine die werken met een warmtewisselaar. Dit systeem kan water leveren uit de boiler, waarbij de boiler dan wel op druk en temperatuur is. Het water komt daarbij niet uit een stoompijpje, maar uit een apart tappunt.

Als de machine op de juiste temperatuur is voor het maken van een espresso, doe je fijn gemalen espressokoffie in de filterhouder (het apparaat waarin het kleine filterbakje is aangebracht waarin de gemalen koffie wordt gedaan). De gemalen koffie wordt vervolgens stevig aangedrukt in het bakje, waarmee, om een juiste extractie te bereiken, wordt bereikt dat het hete water op een constante en onder de juiste en gelijke druk door de koffie wordt geleid.

De filterhouder wordt vervolgens in de machine geplaatst en met een draai in de juiste positie gebracht en gesloten. Om nu het zetproces te starten, dien je enkel op de knop te drukken waarmee de pomp in werking wordt gezet en het water vanuit de boiler onder de juiste druk door de gemalen koffie perst. Vervolgens loopt de espresso uit de openingen onder filterhouder in je kopje. Wanneer de juiste hoeveelheid espresso bereikt is, druk je simpel op de knop om het zetproces te beëindigen en klaar zijn we. Om de machine schoon te maken moet de filterhouder verwijderd worden, de koffie uit de houder geklopt worden en de koffieresten uit de filter worden gespoeld.

Het stomen

Zoals gezegd, kun je met de machine ook stomen voor cappuccino, lattes en andere op melk gebaseerde dranken. Als het stoomventiel wordt geopend, wordt stoom geproduceerd uit de boiler, vervolgens geleid naar de stoompijp en in de melk. De stoom verwarmt de melk snel en met de juist techniek kun je de stoom ook gebruiken om de melk op te schuimen.

Om het verschil te bepalen tussen een semi-automatische espressomachine en andere espressoapparaten, is het belangrijk te onthouden dat bij semi-automatische machines de bediening van de hoeveelheid espresso die je zet, met de hand geschiedt door het in- en uitschakelen van de daarvoor bedoelde schakelaars.

Semi-automatische machines vereisen het gebruik van gemalen koffie of espressopads of servings koffiekussentjes met precies de juiste hoeveelheid koffie, met de juiste maling en druk), die in de filterhouder worden geplaatst.

Semi-automatische machines zijn al verkrijgbaar vanaf 100 tot enkele duizenden euro’s kosten, afhankelijk van merk, type, kwaliteit en gewenste eigenschappen.

Automatische Espresso Machine

De term automatische espressomachine leidt bij veel mensen tot verwarring, omdat zij veelal denken dat deze term staat voor een machine die alles automatisch doet, inclusief malen, aandrukken, en het verwijderen van gebruikte koffie. Dit is echter niet het geval. Evenmin zal het automatisch melk opschuimen.

Een automatische espressomachine is in essentie hetzelfde als een semi automaat, met dat verschil dat de automaat zelf de hoeveelheid heet water regelt die door de koffie wordt geleid. Alle overige stappen, waaronder het plaatsen van gemalen koffie of een serving in de filterhouder, het aanbrengen van de houder op de machine blijven van toepassing. Uit oogpunt van gemak kun je evenwel kiezen uit twee of drie knoppen waarmee je een vooraf te programmeren hoeveelheid water door de koffie kunt laten lopen, waarna de machine automatisch afslaat. Omdat het ongeveer 30 seconden duurt om een espresso te maken, geeft deze functie je de mogelijkheid andere dingen klaar te zetten te doen terwijl de machine de koffie zet. Veel commerciële machines zijn daarom met deze optie uitgerust.

Een automatische machine maakt niet per definitie een betere espresso. Het enige wat de machine biedt is extra gemak omdat je niet bij de machine hoeft te blijven staan om te kijken hoeveel espresso al in het kopje is om op het juiste moment de machine weer uit te schakelen. Het programmeren van een automatische espressomachine is eenvoudig en snel te doen. Bij de meeste machines hoef je enkel een eerste keer de knop ingedrukt te houden totdat de gewenst hoeveelheid koffie in je kopje is gelopen en daarna de knop los te laten. De machine houdt vervolgens deze instelling vast.

Vol Automatische Espresso Machines

In dit deel zullen we in het kort de volautomaten beschrijven. Eenvoudig gesteld, volautomaten zijn kleine wondertjes. Ze maken met hetzelfde gemak espresso en gewone koffie en zijn in staat om alle mogelijke koffiedranken waar we thuis gek op zijn zoals cappuccino en latte in een handomdraai te maken. Meestal gebeurt dit alles automatisch en volstaat een druk op de knop.

Een volautomaat heeft dezelfde basiscomponenten als de semi en de automatische espressomachine. Ze hebben alle een elektrische water pomp, een waterreservoir, knoppen en schakelaars en een stoompijpje. Een volautomaat onderscheidt zich echter doordat deze een automatisch intern zetsysteem hebben en beschikken over een interne koffiebonen molen van hoge kwaliteit. Als deze componenten worden aangestuurd door een computer, waarmee snel en zonder moeite een perfecte en consistente espresso kan worden gemaakt, zonder te maken te hebben met losse koffie en de rommel die dit kan geven bij gebruik van een semi-automaat of een gewone automaat.

De machine is uitgerust met een koffiemolen die gevuld wordt vanuit het interne bonenreservoir waarin de koffiebonen bewaard worden. Als je op de knop drukt om koffie te zetten, wordt de ingestelde hoeveelheid koffie gemalen en in het zetsysteem gebracht. Hierna brengt de pomp automatisch de juiste hoeveelheid heet water door de gemalen koffie, waarna de koffie uit de tuitjes aan de voorkant van de machine in het kopje loopt. Direct nadat het zetproces is afgerond, wordt de gebruikte koffie verwijderd en in de opvangbak voor de gebruikte koffie geplaatst. Van begin tot eind heb je in 30 seconden een verse kop koffie of een heerlijke espresso.

Een van de belangrijke voordelen die een volautomatische espressomachine biedt, is de mogelijkheid om een gewone kop koffie te zetten. Deze koffie wordt op dezelfde wijze gezet als espresso, maar waarbij espresso relatief langzaam wordt gezet op deze machines (20 tot 25 seconden voor 7 gram), wordt de gewone koffie met een hogere doorloopsnelheid gezet. Het zetten van espresso duurt langer omdat de hiervoor benodigde koffie fijner wordt gemalen. Hierdoor kan het water minder snel doorlopen, waardoor de espresso zijn rijke smaak en kracht krijgt. Door simpelweg de koffiemolen wat grover in te stellen, wordt de koffie wat minder fijn gemalen. Dit leidt op haar beurt dat het water gemakkelijker door de koffie kan lopen, wat noodzakelijk is voor een goede café creme. Het resultaat is een aromatische en goedsmakende ronde koffie, niet zo intens als een espresso, maar wel uitgerust met een mooi cremalaagje (het hazelnootkleurige schuim op een espresso)! Om deze reden kiezen daarom veel klanten voor een volautomaat.

De mogelijkheden die een volautomaat biedt, zoals de hoeveelheid espresso’s die per keer gezet kunnen worden, de mogelijkheid zelf temperatuur in te stellen, een enkele of een dubbele espresso te maken, de water en koffiehoeveelheid te programmeren, ook gemalen koffie te kunnen gebruiken, is afhankelijk van het model dat je kiest en het geld dat je wilt uitgeven. Volautomaten zijn er van 300 tot 2000 euro.